AKTA STOLICY APOSTOLSKIEJ



List apostolski motu proprio Ad tuendam fidem Ojca Świętego Jana Pawła II wprowadzający pewne przepisy do Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich

Dla obrony wiary Kościoła katolickiego przed błędami głoszonymi przez niektórych wiernych, zwł aszcza zaś tych, którzy bezpośrednio zajmują się różnymi dyscyplinami świętej teologii, wydał o się nam absolutnie konieczne - jako że naszym najważniejszym zadaniem jest utwierdzanie braci w wierze (por. Łk 22,32) - uzupełnienie obowiązujących tekstów Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich o przepisy, któ re jednoznacznie ustanawiałyby obowiązek zachowywania prawd ogłaszanych w sposób definitywny przez Magisterium Kościoła, a zarazem określały też sankcje kanoniczne dotyczące tej samej materii.

1. Od pierwszych stuleci do dnia dzisiejszego Kościół wyznaje prawdy wiary w Chrystusa i w tajemnicę Jego odkupienia, które z czasem zostały ujęte w Symbolach wiary; dlatego też dzisiaj są one powszechnie znane i głoszone przez wiernych jako "Symbol apostolski" lub "Symbol nicejsko-konstantynopolitański" podczas Mszy świętych sprawowanych w uroczys-tości i święta.
Tenże "Symbol nicejsko-konstantynopolitański" stanowi część "Wyznania wiary", opracowanego ostatnio przez Kongregację Nauki Wiary,1 które w szczególny sposób zobowiązani są składać niektórzy wierni, gdy obejmują urz ąd bezpośrednio lub pośrednio związany z głębszymi poszukiwaniami w dziedzinie prawd wiary i obyczajów lub ze sprawowa-niem określonej władzy w Kościele.2

2. "Wyznanie wiary" zawiera najpierw "Symbol nicejsko-konstantyno-politański", a następnie trzy stwierdzenia, czy też akapity, mające na celu dokładniejsze określenie hierarchii prawd wiary katolickiej, które Kościół w ciągu wieków zgłębiał lub też będzie musiał jeszcze wnikliwiej zgłębić pod przewodnictwem Ducha Świętego, który "doprowadzi go do całej prawdy" (por. J 16,13).3
Pierwszy akapit, w którym czytamy: "Wierzę również mocno w to, co jest zawarte w słowie Boż ym, spisanym lub przekazanym przez Tradycję, a co Kościół, jako objawione przez Boga, podaje do wierzenia, tak w Nauczaniu uroczystym, jak i w zwyczajnym Nauczaniu powszechnym",4 we właściwy sposób potwierdza powszechne prawo-dawstwo Kościoła i znajduje odpowiednik w kan. 750 Kodeksu Prawa Kanonicznego5 i w kan. 598 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich.6
Trzeci akapit, który brzmi: "Przyjmuję nadto z religijnym posłuszeń- stwem woli i umysłu naukę głoszoną przez Papieża czy też przez Kolegium Biskupów sprawujących autentyczny Urząd Nauczycielski, także wtedy, gdy nie jest ona podawana z intencją definitywnego jej określenia",7 zawarty jest w kan. 752 Kodeksu Prawa Kanonicznego8 i w kan. 599 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich.9

3. Natomiast drugi akapit, w którym czytamy: "Z przekonaniem przyjmuję i uznaję również wszystkie i poszczególne prawdy, które Kościół w sprawach wiary i moralności podaje w sposób ostateczny",10 nie znajduje odpowiednika w żadnym kanonie Kodeksów Kościoła katolickiego. Ten akapit "Wyznania wiary" jest niezwykle ważny, dotyczy bowiem prawd nierozerwalnie związanych z Bożym objawieniem. Prawdy te, które w dziejach rozwoju doktryny katolickiej są przejawem szczególnej inspiracji, jakiej Duch Boży udziela Kościołowi, aby dopomóc mu w głębszym zrozumieniu jakiejś prawdy w dziedzinie wiary lub obyczajów, są ze sobą powiązane z przyczyn historycznych lub też na mocy logicznego wynikania.

4. Świadomi zatem wspomnianej konieczności, po dojrzałym namyśle postanowiliśmy wypełnić tę lukę w następujący sposób:
A) Kan. 750 Kodeksu Prawa Kanonicznego będzie się odtąd składał z dwóch paragrafów: w pierwszym z nich znajdzie się tekst dotychczasowego kanonu, a w drugim tekst nowy, tak że w całości kan. 750 będzie brzmiał:
Kan. 750 - § 1. Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi, i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy więc obowiązani są unikać doktryn temu przeciwnych.
§ 2 Ponadto należy bez zastrzeżeń przyjąć i zachowywać również wszystkie i poszczególne prawdy dotyczące wiary i obyczajów, które Magisterium Kościoła ogłasza w sposób ostateczny, to znaczy te, które są wymagane, aby gorliwie strzec i wiernie przekazywać sam depozyt wiary; kto zatem odrzuca te prawdy, które należy przyjąć w sposób definitywny, sprzeciwia się nauczaniu Kościoła katolickiego.
W kan. 1371 n. 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego należy odpowiednio dodać odwołanie do kan. 750, § 2, tak aby w całości kan. 1371 brzmiał odtąd następująco:
Kan. 1371 - Powinien być sprawiedliwie ukarany:
1° kto poza wypadkiem, o którym w kan. 1364, § 1, głosi naukę potępioną przez Biskupa Rzymskiego lub przez sob ór powszechny, bądź z uporem odrzuca naukę, o której w kan. 750, § 2 lub w kan. 752, i nie odwołuje tego mimo upomnienia ze strony Stolicy Apostolskiej lub ordynariusza;
2° kto w inny sposób okazuje nieposłuszeństwo Stolicy Apostolskiej, ordynariuszowi lub przełożonemu, którzy zgodnie z prawem coś nakazują lub czegoś zakazują, i po upomnieniu trwa w nieposłuszeństwie.
B) Kan. 598 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich będzie się odtąd składał z dwóch paragrafów: w pierwszym z nich znajdzie się tekst dotychczasowego kanonu, a w drugim tekst nowy, tak że w całości kan. 598 będzie brzmiał:
Kan. 598 - § 1. Wiarą boską i katolicką należy wierzyć w to wszystko, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym, a więc w jednym depozycie wiary powierzonym Kościołowi, i co równocześnie jako przez Boga objawione podaje do wierzenia Nauczycielski Urząd Kościoła, czy to w uroczystym orzeczeniu, czy też w zwyczajnym i powszechnym nauczaniu; co mianowicie ujawnia się we wspólnym uznaniu wiernych pod kierownictwem świętego Urzędu Nauczycielskiego. Wszyscy wierni są więc obowiązani unikać doktryn, które nie są z tym zgodne.
§ 2 Ponadto należy bez zastrzeżeń przyjąć i zachowywać również wszystkie i poszczególne prawdy dotyczące wiary i obyczajów, które Magisterium Kościoła ogłasza w sposób ostateczny, to znaczy te, które są wymagane, aby gorliwie strzec i wiernie przekazywać sam depozyt wiary; kto zatem odrzuca te prawdy, które należy przyjąć w sposób definitywny, sprzeciwia się nauczaniu Kościoła katolickiego.
Kan. 1436 Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich należy odpowied-nio uzupełnić o słowa odwołujące się do kan. 598, § 2, tak aby w całości kan. 1436 brzmiał następująco:
Kan. 1436 - § 1. Kto zaprzecza prawdzie, której przyjęcie nakazuje boska i katolicka wiara, lub podaje ją w wątpliwość, lub też odrzuca całkowicie wiarę chrześcijańską i nie odwołuje tego, gdy zostanie napomnia-ny zgodnie z prawem, winien zostać ukarany ekskomuniką większą jako heretyk lub apostata; duchownemu można ponadto wymierzyć inne kary, nie wyłączając pozbawienia urzędu.
§ 2 Poza tymi przypadkami, kto z uporem odrzuca prawdę, która została uznana za definitywnie obowiązującą przez Biskupa Rzymu lub Kolegium Biskupów mocą autentycznego Urzędu Nauczycielskiego, albo kto głosi twierdzenia potępione przez nich jako błędne, i nie odwołuje tego, gdy zostanie napomniany zgodnie z prawem, winien ponieść stosowną karę.

5. Zarządzamy, aby wszystkie postanowienia zawarte w niniejszym Liście Apostolskim, wydanym "motu proprio", miały odtąd moc obowiązują- cą, i nakazujemy włączyć je do powszechnego prawodawstwa Kościoła katolickiego, odpowiednio do Kodeksu Prawa Kanonicznego i Kodeksu Kanonów Kościołów Wschodnich, tak jak ukazano powyżej, nie bacząc na jakiekolwiek względy przeciwne.

Rzym, u Świętego Piotra, 18 maja 1998 r.,
w dwudziestym roku naszego Pontyfikatu

Jan Paweł II pp.


"Wyznanie wiary" i "Przysięga wierności"


Wyznanie wiary (Formuła odtąd obowiązująca w przypadkach, w których według przepisu prawa składa się "Wyznanie wiary")

Ja N.N. wiarą mocną wierzę we wszystkie i poszczególne prawdy zawarte w Symbolu wiary i wyznaję je, a mianowicie:
Wierzę w jednego Boga, Ojca wszechmogącego, Stworzyciela nieba i ziemi, wszystkich rzeczy widzialnych i niewidzialnych. I w jednego Pana Jezusa Chrystusa, Syna Bożego jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami. Bóg z Boga, Światłość ze Światłości, Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego. Zrodzony a nie stworzony, współistotny Ojcu, a przez Niego wszystko się stało. On to dla nas ludzi i dla naszego zbawienia zstąpił z nieba. I za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy i stał się człowiekiem. Ukrzyżowany również za nas, pod Poncjuszem Piłatem został umęczony i pogrzebany. I zmartwychwstał dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo. I wstąpił do nieba; siedzi po prawicy Ojca. I powtórnie przyjdzie w chwale sądzić żywych i umarłych, a Królestwu Jego nie będzie końca. Wierzę w Ducha Świętego, Pana i Ożywiciela, który od Ojca i Syna pochodzi. Który z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę; który mówił przez Proroków.
Wierzę w jeden, święty, powszechny i apostolski Kościół. Wyznaję jeden Chrzest na odpuszczenie grzech ów. I oczekuję wskrzeszenia umarłych. I życia wiecznego w przyszłym świecie. Amen.

Wierzę również mocno w to, co jest zawarte w słowie Bożym, spisanym lub przekazanym przez Tradycję, a co Kości ół, jako objawione przez Boga, podaje do wierzenia, tak w Nauczaniu uroczystym, jak i w zwyczajnym Nauczaniu powszechnym.
Z przekonaniem przyjmuję i uznaję również wszystkie i poszczególne prawdy, które Kościół w sprawach wiary i moralności podaje w sposób ostateczny.
Przyjmuję nadto z religijnym posłuszeństwem woli i umysłu naukę głoszoną przez Papieża czy też przez Kolegium Biskupów sprawujących autentyczny Urząd Nauczycielski, także wtedy, gdy nie jest ona podawana z intencją definitywnego jej okre ślenia.

Wszystko to wpisuje się w jej świętość. A gdy dziś pytamy, jak uczyć się świętości i jak ją realizować, święta Kinga zdaje się odpowiadać: trzeba troszczyć się o sprawy Pana na tym świecie. Ona daje świadectwo, że wypełnianie tego zadania polega na nieustannym staraniu o zachowa-nie harmonii pomiędzy wyznawaną wiarą a własnym życiem. Dzisiejszy świat potrzebuje świętości chrześcijan, którzy w zwyczajnych warunkach życia rodzinnego i zawodowego podejmują swoje codzienne obowiązki; którzy pragnąc spełniać wolę Stwórcy i na co dzień służyć ludziom, daj ą odpowiedź na Jego przedwieczną miłość. Dotyczy to również takich dziedzin życia, jak polityka, działalność gospodarcza, społeczna i prawodawcza (por. Christifideles laici, 42). Niech i tu nie braknie ducha sł użby, uczciwości, prawdy, troski o dobro wspólne nawet za cenę wielkodusznej rezygnacji ze swego, na wzór świętej Księżnej tych ziem! Niech i w tych dziedzinach nie zabraknie pragnienia świętości, którą zdobywa się przez kompetentne, s łużebne działanie w duchu miłości Boga i bliźniego.

Jan Paweł II, Homilia w Starym Sączu, 5

Przysięga wierności przy objęciu urzędu wykonywanego w imieniu Kościoła (Formuła obowiązująca wiernych, o których mowa w kan. 833, nr 5-8)

Ja N.N. obejmując urząd..., przyrzekam, że zarówno w słowach, jak w postępowaniu będę zawsze zachowywał jedność z Kościołem katolickim.
Z największą starannością i wiernością będę wypełniał obowiązki, kt óre zostały mi powierzone wobec Kościoła tak powszechnego, jak i partykular-nego, w którym do mojego posługiwania, wypełnianego zgodnie z przepisami prawa, zostałem powołany.
W spełnianiu zadania, powierzonego mi w imieniu Kościoła, będę zachowywał nienaruszony depozyt wiary, będę go wiernie przekazywał i objaśniał oraz będę odrzucał wszelkie doktryny jemu przeciwne.
Będę zachowywał i umacniał dyscyplinę wspólną dla całego Kościoła i bę dę troszczył się o przestrzeganie praw kościelnych, w szczególności tych, które zawiera Kodeks Prawa Kanonicznego.
Będę zachowywał z chrześcijańskim posłuszeństwem to, co ogłaszają Pasterze jako autentyczni nauczyciele i stróże wiary, oraz postanawiają jako rządcy Kościoła. Biskupom diecezjalnym będę wiernie służył pomocą, aby działalność apostolska, która ma być wypełniana w imieniu i z polecenia Kościoł a, była urzeczywistniana w jedności z tymże Kościołem.
Tak mi dopomóż Bóg i ta święta Ewangelia, której dotykam moimi rękami.


List Ojca Świętego Jana Pawła II do Państwa Czesławy i Eugeniusza Biskupów

Drodzy Państwo,

Tragiczna śmierć waszej córeczki Agnieszki napełniła moje serce głębokim smutkiem i bólem, zwł aszcza, że nastąpiła ona w drodze do Starego Sącza na uroczystości kanonizacyjne błogosławionej Kingi.
Zdaję sobie sprawę, jak trudno jest rodzicom pogodzić się z utratą ich dziecka, istoty dla nich najdroższej na tym ś wiecie. Jest to wielki dramat osobisty i rodzinny, który ukryty głęboko w sercu stał się już nieodłączną częścią całego waszego życia. Staram się być blisko waszego bólu i modlę się gorą co do Boga - Dobrego Ojca, aby Jego moc i łaska ożywiły wiarę i napełniły wasze serca zbawczą nadzieją, dzi ęki którym łatwiej jest zrozumieć tajemnicę cierpienia i ludzkich losów. "Wszystko bowiem możemy w Tym, który nas umacnia" (por. Flp 4,13).
Proszę przyjąć wyrazy duchowej więzi i serdeczne błogosławieństwo.

Jan Paweł II

Watykan, 5 sierpnia 1999 r.


List z Sekretariatu Stanu do Księdza Biskupa Tarnowskiego

Ekscelencjo,
Czcigodny Księże Biskupie,

Jego Świątobliwość Jan Paweł II wspomina ze wzruszeniem serdeczną gościnność, jakiej dozna ł w Diecezji Tarnowskiej podczas pielgrzymki w czerwcu 1999 roku. W szczególny sposób dziękuje za wspólną modlitwę w Jego intencjach, za dary duchowe, jak również za dary materialne złożone z okazji tych odwiedzin. Są one znakiem wielkiej miłości i oddania dla Następcy świętego Piotra.
W imieniu Ojca Świętego proszę Księdza Biskupa o przekazanie wszystkim Ofiarodawcom i całemu Ludowi Bożemu Kościoła Tarnowskiego słów wdzięczności i duchowej więzi. Ojciec Święty modli się, aby ziarno prawdy zasiane w duszach podczas tej pielgrzymki do ojczystej ziemi przyniosło stokrotny plon w życiu osobistym, rodzinnym i społecznym.
Księdzu Biskupowi, Biskupowi Seniorowi, Biskupom Pomocniczym, Kapłanom, Rodzinom zakonnym i wszystkim Wiernym umiłowanej Diecezji Tarnowskiej z serca udziela swego Apostolskiego Błogosławieństwa.
Korzystając z okazji przesyłam Ekscelencji wyrazy szacunku

Arcybiskup Giovanni B. Re
Substytut Sekretariatu Stanu

Watykan, 18 sierpnia 1999 r.