Untitled Document
Opracowania

Ks. Zbigniew Marek SJ
Kraków

Katecheza eucharystyczna w podręcznikach do szkolnego nauczania religii ze słowem "droga" w tytule *

Na wstępie chciałbym zaznaczyć, że w referacie oprę się na podanym w Dyrektorium ogólnym o katechizacji opisie natury katechezy. Jest ona rozumiana jako głoszenie przez wspólnotę Kościoły wiary w Trójjedynego Boga, jedynego podmiotu głoszonego orędzia zbawczego - katechezy Kościoła. Katecheza ta ma ponadto posiadać jednocześnie wymiar teo- i chrystocentryczny. Zdaję sobie przy tym sprawę z niemożliwości pełnego zaprezentowania katechetycznego ujęcia i przekazu całokształtu treści wiary w świetle wszystkich wymienionych aspektów. Dlatego w referacie skupię się tylko na jednym z wymiarów ujmowania treści katechezy: na wymiarze chrystocentrycznym. Kolejnym zacieśnieniem problematyki jest wybór jedynie jednego z wielu możliwych aspektów rozpatrywania chrystocentrycznego wymiaru katechezy: np. Chrystus obecny w słowie Bożym, w ludzie Bożym podczas zgromadzenia liturgicznego, czy też w przewodniczącym temu zgromadzeniu kapłanie, zacieśniamy się do przedstawienia ujęć przekazu prawdy wiary o Trojjedynym Bogu do obecności i działania Jezusa Chrystusa w tajemnicy Eucharystii. Tego też aspektu katechezy Kościoła dotyczy tytuł referatu: "katecheza eucharystyczna".

W referacie zostanie omówione ujęcie Eucharystii w seriach podręczników do szkolnego nauczania religii ze słowem "droga" w tytule. Podręczniki te przeznaczone są na wszystkie stopnie edukacji religijnej w szkole: na stopień I edukacji, etap I (klasy I-III) - W drodze do Wieczernika oraz na etap II (klas IV-VI) - Drogi przymierza ; na drugi stopień edukacji - gimnazjum: W drodze do Emaus oraz na trzeci stopień - dla młodzieży szkół ponadgimnazjalnych (licea i technika) - Drogi świadków Chrystusa oraz dla młodzieży szkół zawodowych - Drogi świadków Zmartwychwstałego .

Referat będzie zawierał trzy części. W pierwszej bardzo skrótowo zostaną zaprezentowane założenia, którymi kierowano się przy redagowaniu wspomnianych serii podręczników. W drugiej części przedstawimy występujące we wskazanych podręcznikach charakterystyczne ujęcia Eucharystii na poszczególnych stopniach edukacji religijnego. Wreszcie w trzeciej części omówimy przyjęte rozwiązania w katechezie eucharystycznej, które wynikają z kościelnego rozumienia natury katechezy.

1. Założenia katechezy eucharystycznej

W referacie nie będę starał się wykazać, że współczesne nauczanie Kościoła o Eucharystii zostało uwzględnione w prezentowanych seriach podręczników. Problemem tym zajmował się przed laty ks. prof. Jan Charytański SJ, który dokonał syntezy katechetycznego nauczania o tajemnicy Eucharystii w polskiej katechezie . Autor ten stwierdził, że współczesna katecheza respektuje całokształt takiej nauki Kościoła sformułowanej między innymi w soborowej Konstytucji o liturgii świętej . Oczywiste wydaje się, że kolejne dokumenty Kościoła w szczególności Encyklika Jana Pawła II O Eucharystii w życiu Kościoła z 2003 r. czy też List apostolski Ojca Świętego Jana Pawła II do biskupów, duchowieństwa i wiernych na Rok Eucharystii z października 2004 r. rozwijają bądź kładą nowe akcenty w tym nauczaniu. Tym niemniej nauczanie to w swych podstawowych wymiarach nie odstępuje od nauki Kościoła o Eucharystii zapoczątkowanej w dobie Soboru Watykańskiego II. W tej sytuacji dla nas, katechetów i duszpasterzy ważne wydaje się pytanie o to, w jaki sposób tę naukę Kościoła usiłujemy uczynić dostępną i czytelną dla dzisiejszych katechizowanych, jak też, w jaki sposób Eucharystia ma kształtować życie chrześcijańskie katechizowanych.

Ważnym założeniem przy rozkładzie akcentów treściowych dotyczących tajemnicy Eucharystii w seriach podręczników ze słowem "droga" w tytule, było też respektowanie zarówno uwarunkowań psychologiczno-pedagogiczne katechizowanych, które wynikają z przechodzonych przez nich etapów rozwoju, jak i potrzeby poprawnie teologicznego przekazu treści dotyczących tajemnicy Eucharystii. Dołożono przy tym wielu starań, aby odbiorcę katechezy nie uważać za miniaturę osoby dorosłej, zdolnej jednorazowo zrozumieć, przyjąć i wprowadzić do swojego życia katolicką naukę o Eucharystii. Miano przy tym świadomość, że odbiorca katechezy podlega nieustannym procesom rozwojowym, do których należy dostosować przekaz katechetyczny. Założenia te spowodowały, że w omawianych podręcznikach widać stopniowe poszerzanie treści objaśniających istotę Eucharystii, a także poszerzanie ich zakresu.

2. Ujęcie katechezy eucharystycznej

Istotą katechezy eucharystycznej w prezentowanych podręcznikach jest jej powiązanie z tajemnicą Kościoła, a w szczególności ze sprawowaną przez wspólnotę Kościoła liturgią. Założenie to otrzymuje na każdym etapie edukacji religijnej nowe i to coraz bogatsze treści. W treściach tych na różny sposób wyrażana jest prawda wiary mówiąca o tym, że to wspólnota zgromadzona w imię Jezusa uobecnia tajemnice zbawienia.

Przy redakcji podręczników o rozkładzie akcentów treściowych kościelnego nauczania o Eucharystii decydowały także wytyczne zawarte w polskich dokumentach katechetycznych, przede wszystkim zaś w Podstawie programowej katechezy Kościoła katolickiego w Polsce . W dokumencie tym czytamy, że Eucharystia w nauczaniu katechetycznym zajmuje centralne miejsce na każdym z etapów edukacji religijnej. Ponadto widoczne są w nim szczegółowe akcenty teologiczne, właściwe dla każdego z etapów edukacji religijnej. I tak według Podstawy programowej katecheza w klasach I-III szkoły podstawowej ma za zadanie wprowadzić do pełnego uczestnictwa Eucharystii i pokucie. Z pewnym uproszczeniem można powiedzieć, że pierwszym etapie edukacji religijnej akcent położono głównie na odkrywaniu przez katechizowanych istoty wspólnoty religijnej, wspólnoty ludu Bożego, Kościoła. Położono akcent na konieczność poprawnego - chociaż nawet treściowo okrojonego - przekazu wiary Kościoła o tajemnicy Eucharystii. Ponadto przekaz ten, którego celem jest budzenie wiary w tajemnicę Eucharystii, zawiera elementy objawienia oraz wskazuje na potrzebę nawrócenia.

Kolejny, drugi etap katechezy, ma poszerzać i rozwijać rozumienie Eucharystii poprzez odkrywanie historii zbawienia, która staje się aktualna dla każdego wierzącego przez odsłanianie podczas czytania i rozważania słowa Bożego przedziwnych dzieł Bożych w historii zbawienia, której pełnię wyraża misterium Chrystusa obecnego w swoim Kościele, a zwłaszcza w czynnościach liturgicznych: w ofierze Mszy świętej, w swoim słowie, gdy Kościół modli się i śpiewa psalmy (KL 7). Dzięki takiemu podejściu w drugim etapie edukacji religijnej tajemnica Eucharystii zostaje poszerzona o poznawanie źródeł wiary, które objaśniają, w jaki sposób możliwe jest zaistnienie wspólnoty Kościoła.

Z kolei katechezę drugiego stopnia edukacji religijnej charakteryzuje ujmowanie Eucharystii jako sakramentu Kościoła, w którym żyjący Chrystus uczy podstawowych postaw chrześcijańskich: miłości. Takie podejście do Eucharystii na poziomie gimnazjum zdaje się umożliwiać katechizowanym odkrywanie w niej istoty chrześcijańskiej dojrzałości. Dojrzałość ta rozważana jest w kategoriach życia chrześcijańskiego, które koncentruje się wokół sprawowania przez Kościół Eucharystii. Prócz tego Eucharystia ukazywana jest jako miejsce, w którym człowiek uczestniczy w przyniesionym ludzkości przez Jezusa Chrystusa darze wyzwolenia, zbawienia, życia z Bogiem.

Wreszcie na trzecim stopniu edukacji religijnej (szkoły ponadgimnazjalne) Eucharystia rozpoznawana jest jako czas świętowania wiary oraz jako zobowiązujące wezwanie do zaangażowania się do współpracy ze zbawiającym człowieka Chrystusem. Ten wymiar sprawowanej przez wspólnotę Kościoła Eucharystii ukazany jest jako początek urzeczywistniania królestwa Bożego na ziemi. Innym charakterystycznym aspektem katechezy eucharystycznej na tym stopniu edukacji religijnej jest też zwracanie uwagi na potrzebę przyłączania się wierzących do obecnego i działającego w Kościele Jezusa Chrystusa oraz do udziału w wypełnianiu Jego posłannictwa: urzeczywistniania królestwa Bożego wśród ludzi. Oczywiste jest przy tym, że przedstawione hasłowo treści mają być właściwie katechizowanym objaśniane i rozwijane. Usiłując zobrazować przedstawione założenia można mówić o stopniowo poszerzanych i ubogacanych kręgach odsłaniających przeżywaną przez wierzących tajemnicę Eucharystii przez wypełnianie przez katechezę potrójnej funkcji: nauczania, wtajemniczania i wychowania chrześcijańskiego.

Ujęcie całokształtu nauki o Eucharystii w przywoływanych podręcznikach opiera się na wierze Kościoła, którą Jan Paweł II tak sformułował: "Kościół żyje dzięki Eucharystii. Ta prawda wyraża nie tylko codzienne doświadczenie wiary, ale zawiera w sobie istotę tajemnicy Kościoła. Na różne sposoby Kościół doświadcza z radością, że nieustannie urzeczywistnia się obietnica: < A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata > (Mt 28, 20) .

3. Potrójny wymiar katechezy eucharystycznej

Celem katechezy Kościoła jest doprowadzenie do komunii z Jezusem poprzez możliwie wszechstronne wypełnianie stawianych przed katechezą zadań. Chodzi tu o rozwijanie wszystkich wymiarów wiary, w których się ta tajemnica się wyraża: w poznaniu wiary, w jej celebrowaniu, przeżywaniu i medytowaniu na modlitwie. Drugim, równie ważnym zadaniem, jest uczenie katechizowanych całkowitego i dobrowolnego powierzenia Bogu swego rozumu, woli, serca, pamięci. W końcu jeszcze innym jej zadaniem jest niesienie katechizowanym pomocy w poznaniu własnego powołania, do którego wybiera ich Bóg. Zadania te katecheza wypełnia za pośrednictwem swej funkcji wtajemniczenia, wychowania i pouczania chrześcijańskiego .

3.1. Eucharystia treścią chrześcijańskiego pouczania

W procesie katechizowania rozumianym jako dzieło Kościoła niezbędne jest dostrzeganie konieczności przekazywania (głoszenia) wiary, co wyklucza możliwość przemilczenia, czy pomijania niektórych prawd wiary Kościoła. Nie znaczy to, że trzeba domagać się na każdym etapie nauczania katechetycznego przekazu treści pełnego orędzia Ewangelii. Wynika to ze wspomnianego już założenia, iż na katechezie nie mamy do czynienia z miniaturami osób dorosłych, lecz z osobami podlegającymi naturalnym procesom rozwoju. Nadto jeśli katechezę rozumiemy jako ciągły proces stawania się wierzącym, to założenie o przesunięciu pewnych prawd wiary na późniejszy termin wtajemniczenia chrześcijańskiego nie przekreśla przekazu pełnego orędzia o zbawieniu .

Chrześcijańskie pouczanie w wierze rozumiemy jako głoszenie zbawczego orędzia, którego jedynym podmiotem jest Bóg niosący ludziom zbawienie za pośrednictwem Jezusa Chrystusa i przemieniający człowieka mocą Jezusowego Ducha - Ducha Świętego. Poza poznaniem prawdy o Bogu w pouczeniu chrześcijańskim istotne jest też pouczenie o człowieku. Chodzi przy tym o ukazywanie mu sensu i celu ludzkiego życia, którego pełnią jest życie z Bogiem . Efektem tego pouczenia ma być jego nawrócenie i oparcie własnego życia na osobie Jezusa Chrystusa .

Na strukturach tak rozumianego pouczania chrześcijańskiego w przedstawianych podręcznikach oparto naukę Kościoła o Eucharystii. Warto nadmienić, że wokół tajemnicy Eucharystii skoncentrowane jest też całe życie sakramentalne Kościoła, a Ona - Eucharystia jest jego centrum. Za podstawę tego przekazu przyjęto stopniowo poznawaną historię zbawienia, której podmiotem jest Bóg działający dla dobra człowieka. Prócz tego w omawianych seriach podręczników przywiązuje się wagę do tego, aby - zgodnie z tym, na co zwracają uwagę egzegeci - biblijne perykopy przybliżające poszczególne epizody historii zbawienia były rozpoznawane jako doświadczenia religijne człowieka Biblii. To ma znaczenie przy realizacji zadań wtajemniczenia chrześcijańskiego, z którym mamy do czynienia podczas katechezy eucharystycznej.

Innym powracającym akcentem tego nauczania jest przywoływanie żywej obecności Jezusa zmartwychwstałego pod postaciami Eucharystycznymi. Zwraca się uwagę na to, że pod tymi postaciami wierzący przyjmują Jezusa, który jest dla nich pokarmem umacniającym i rozwijającym zarówno w nich jak i w innych wierzących życie religijne. Wraz z pouczaniem o możliwości przyjmowania do własnego życia Jezusa Chrystusa zostaje katechizowanym objaśniana zarówno potrzeba, czy wręcz konieczność, jego przyjmowania, jak też i znaczenie tego aktu wiary. W szczególności podkreśla się możliwość życia z Bogiem, możliwość udziału w obietnicach eschatologicznych.

Poza tym aspektem tajemnicy Eucharystii zostaje też zauważany i przybliżany aspekt adoracji Jezusa obecnego pod postaciami eucharystycznymi. Adoracja ukazywana jest jako potrzeba publicznego oddawania należnej czci Jezusowi Chrystusowi obecnemu w Eucharystii i stanowi konkretny wyraz wiary wyznawanej przez wierzących. Dlatego istotę katechetycznego nauczania o Eucharystii można sprowadzić do wyjaśnień znaczenia, jakie w Wieczerniku nadał jej Jezus: "Ciało wydane" i "Krew przelana" na odpuszczenie grzechów.

3.2. Eucharystia podmiotem wtajemniczenia chrześcijańskiego

Owocem poznania Boga najpełniej objawiającego się w osobie Jezusa Chrystusa ma być włączenie się osoby w życie wspólnoty, "która żyje wiarą, celebruje ją i o niej świadczy" . Zadanie to osiąga się na drodze prowadzonych w toku katechezy procesów wtajemniczenia chrześcijańskiego . Z tych też powodów w omawianych seriach podręczników poza przekazywaniem nauki Kościoła o tajemnicy Eucharystii wiele wysiłku włożono w to, aby katechizowani mieli możliwość nabywania umiejętności nawiązywania osobowego kontaktu z Jezusem Chrystusem obecnym w Eucharystii.

Przy tak postrzeganym procesie wiele uwagi poświęca się odkrywaniu i rozwijaniu treści zawartych w widzialnych znakach, które w sposób właściwy "wyrażają i urzeczywistniają uświęcenie ludzi i kult oddawany Bogu. Ta nauka o roli znaków (ściśle mówiąc - symboli) opiera się na znanych w chrześcijańskiej starożytności pojęciach mysterion - misterium - sakrament. Terminy te oznaczają jakąś postrzeganą zmysłami rzecz albo czynność, która odsłania i komunikuje ludziom wierzącym pewną treść zbawczą, ukrywa ją zaś przed tymi, którzy nie wierzą" .

Sama katecheza eucharystyczna wiązana jest w prezentowanych podręcznikach z procesami inicjacji katechizowanych do uczestnictwa w sprawowanej przez Kościół liturgii. Założenie to jest niczym innym, jak próbą wprowadzenia do praktyki katechetycznej nauki Kościoła przekazanej w soborowej konstytucji o liturgii. W dokumencie tym podkreślono między innymi, iż liturgia "jest szczytem, do którego zmierza cała działalność Kościoła, i zarazem jest źródłem, z którego wypływa cała jego moc" (KL 7). Z tych powodów katecheza eucharystyczna łączona jest z wychowaniem liturgicznym. Istotą tak prowadzonej inicjacji stanowi zarówno nauczanie, które wyjaśnia tajemnice wiary i sposoby jej celebrowania, jak wprowadzanie do świadomego udziału w liturgii, która pozostanie zawsze uprzywilejowanym miejscem dla katechezy .

Powyższe zadania Kościół wypełnia podczas katechezy za pośrednictwem tak zwanej funkcji wtajemniczania chrześcijańskiego. Funkcja ta ma przybliżać i objaśniać katechizowanym znaczenie liturgii w życiu religijnym oraz uczyć ich rozumienia potrzeby miłości w życiu całego ludu Bożego. Tym sposobem Kościół niesie wierzącym pomoc w żywym i czynnym wyznawaniu ich wiary. Z tego też powodu katechezę wtajemniczenia należy uważać za niezbędne działanie Kościoła, gdyż umożliwia ona wierzącym kształtowanie w sobie osobowości ucznia Chrystusa.

Właściwością samej katechezy wtajemniczenia winno stawać się organiczne i systematyczne formowanie w człowieku wiary. Procesu tego nie można sprowadzić do okazjonalnego czy też okolicznościowego oddziaływania. Ponadto katecheza wtajemniczenia, przez to, że jest "formacją do życia chrześcijańskiego, przekracza - chociaż je obejmuje - czyste nauczanie; mając istotne znaczenie dąży do tego, co jest dla chrześcijanina, nie zagłębiając się w zagadnienia dyskutowane ani nie przekształcając się w poszukiwanie teologiczne. Będąc, w końcu, wtajemniczeniem, włącza we wspólnotę, która żyje wiarą, celebruje ją i o niej świadczy" (DOK 68) .

Celem przybliżania katechizowanym zbawienia jako rzeczywistości aktualnie dla nich dostępnej katechizowani zostają wprowadzani w tajemnicę zmartwychwstałego Chrystusa, który za pośrednictwem Kościoła uobecnia swe zbawcze misterium właśnie w Eucharystii i pozostałych sakramentach. Chodzi tu o rozpoznawanie przez katechizowanych znaku, który rzeczywiście wyraża misterium rozumiane jako "sakrament zbawienia" . Proces ten w praktyce katechetycznej łączy się z ukazywaniem nie tylko potrzeby, ale też ze wskazywaniem i podsuwaniem katechizowanym możliwości osobistego wyznawania swej wiary w poznawane tajemnice. Wyznawanie wiary odnoszone jest do tajemnicy Boga, do jego zbawczego działania w osobie Jezusa Chrystusa oraz do przemieniającego i uświęcającego człowieka działania w osobie Ducha Świętego.

Wyznawana przez katechizowanych wiara nie staje się przedmiotem ich mechanicznego działania (wyznawania), lecz jest stopniowo objaśniana w świetle zbawczych wydarzeń, a konsekwentnie podejmowane zostają wysiłki, by ją katechizowani w sobie pogłębiali. Na tym miejscu można jeszcze wspomnieć o występującym w omawianych podręcznikach trynitarnym wymiarze ukazywanej wiary. Wymiar ten uwzględnia w szczególny sposób osobę oraz dokonywane w Kościele dzieła Ducha Świętego. Ujęcie to stanowi charakterystyczny i nowy rys współczesnej polskiej katechezy, który znalazł swe pełne zastosowanie w seriach podręczników ze słowem "droga" w tytule.

Takie ujmowanie katechezy eucharystycznej wskazuje na kilka znaczących aspektów, które można zauważyć w przedstawianych seriach podręczników do szkolnego nauczania religii. I tak mówi się o nauczaniu, o włączaniu we wspólnotę wiary oraz o jej celebrowaniu - świętowaniu i świadczeniu o niej. Ujmowanie to może pomóc w pełniejszym odkryciu przez katechizowanych sensu życia liturgicznego, które stanowi źródło i szczyt całego życia eklezjalnego. Z tej perspektywy rozpatrywane działania o charakterze wtajemniczenia chrześcijańskiego nie pomijają rzeczywistości sakramentalnej, szczególnie sakramentów wtajemniczenia chrześcijańskiego, a zwłaszcza chrztu. Jest to droga prowadząca do odkrywania religijnych treści objawionych najpełniej przez Boga w Jezusie Chrystusie. Treści te Kościół zachowuje w swej pamięci i w Piśmie Świętym oraz przekazuje przez żywą i czynną tradycję kolejnym pokoleniom wierzących .

Przywoływanie tak sprawowanej liturgii ma odkrywać przed katechizowanymi to, że "w sakramentach, a zwłaszcza w Eucharystii, Jezus Chrystus działa najpełniej w celu przemiany człowieka" . Drugim istotnym elementem procesu wtajemniczenia chrześcijańskiego, występującym w tych seriach, jest kształtowanie wiary katechizowanych, której efektem ma być doprowadzanie ich do przeświadczenia, że poznawana historia zbawienia nie jest historią rozumianą jako przeszłość, ale jako rzeczywistość, która się aktualnie staje, która aktualnie istnieje w Eucharystii. Chodzi tu przede wszystkim o działania o charakterze katechezy mistagogicznej, które pozwolą katechizowanym odczytywać historię zbawienia jako "zbawcze dzisiaj".

W odniesieniu do powyższego rozumienia pedagogii Bożej można powiedzieć, że według przyjętych założeń przy redakcji omawianych podręczników podjęty został trud, aby rzeczywistość wiary w żywego i obecnego w Eucharystii Jezusa Chrystusa nie została sprowadzona jedynie do przekazania informacji o tej tajemnicy. Przeciwnie, poza niezbędnymi informacjami, bez których nie może przecież odbywać się proces edukacyjny, wiele wysiłku włożono w to, aby doprowadzić do owego dialogu z Bogiem, z Jezusem Chrystusem za pośrednictwem i dzięki mocy udzielanej człowiekowi do tego przez Ducha Świętego. Można tu mówić o świadomym wprowadzaniu do podręczników działań o charakterze wtajemniczenia chrześcijańskiego, choć trzeba być świadomym istniejących na tej drodze przeszkód i trudności. Istotą działań wtajemniczenia w wiarę jest objaśnianie religijnego znaczenia poszczególnych słów i czynów występujących w sprawowanej przez Kościół liturgii.

3.3. Eucharystia źródłem wychowania chrześcijańskiego

Trzecim istotnym aspektem katechezy eucharystycznej w ujęciu podręczników ze słowem "droga" w tytule jest wskazywanie na konsekwencje wynikające z poznawanej i przyjmowanej wiary w rzeczywistość, którą wyraża Eucharystia. Można w tym przypadku mówić o funkcji wychowawczej katechezy eucharystycznej. Jej istotą jest wywoływanie u katechizowanych określonych postaw i zachowań, którymi według Katechizmu Kościoła Katolickiego są: wyznanie wiary, celebracja liturgiczna, moralność ewangeliczna i modlitwa . Oparte na tych założeniach życie chrześcijanina ma kształtować postawy i umiejętności rozumiane jako stałe zachowanie człowieka w określonych sytuacjach życiowych.

O samych postawach można zapewne mówić w różny sposób. Tak np. ks. prof. J. Charytański postawy eucharystyczne łączy z głównymi aspektami samej Eucharystii i na tej podstawie formułuje je jako: postawę współofiarowania, postawę wobec słowa Bożego, postawę jedności i miłości, postawę wdzięczności . W omawianych podręcznikach zapewne można doszukać się takiej struktury kształtowanych postaw chrześcijańskich, jako że wynikają one z zawartych w podręcznikach wyjaśnień istotnych aspektów tajemnicy Eucharystii i ich znaczenia dla chrześcijańskiego życia. W rzeczywistości były one jednak formułowane według innego klucza. Kluczem tym jest miłość, stanowiąca jeden z podstawowych aspektów Eucharystii.

Miłość, tak przynajmniej zakładano przy opracowywaniu struktury podręczników, ma określać specyfikę chrześcijańskiego życia. Z tego też powodu za fundament wychowania chrześcijańskiego przyjęto przykazanie miłości. Jak można zauważyć, w ujęciu tym nie podkreśla się samej konieczności podejmowania czynów miłości stanowiących konsekwencję bycia chrześcijaninem. Natomiast wskazuje się na jej źródło - Boga miłującego człowieka miłością bezwarunkową i bezgraniczną. Dopiero w oparciu o odkrycie i uznanie przez katechizowanego miłości Boga do człowieka kształtowane zostają postawy chrześcijańskie, ukazywane i ujmowane jako konkretna forma postępowania drogą Chrystusa oraz naśladowania Jego czynów wobec Boga i człowieka.

Sam proces wychowania takich postaw oparty został na rozpoznawanych i odkrywanych przez katechizowanych słowach i czynach wyrażających miłość Boga do ludzi. Zarówno słowa jak i czyny Boga zostają odkrywane i rozpoznawane podczas lektury źródła wiary: Bożego objawienia. Przy lekturze tej podejmowane są wysiłki, aby czyny wyrażające miłość Boga wobec ludzi rozpoznawane były w sprawowanej przez Kościół liturgii i jego sakramentach. Można przy tym zgodzić się z tezą, że wychowanie chrześcijańskie jest ściśle łączone z chrześcijańskim nauczaniem i wtajemniczeniem. We wszystkich tych wymiarach katechezy liturgia rozumiana jest jako wyraz wyznawanej wiary w Boga żywego i obecnego w życiu człowieka. Na tej wierze, na przekonaniu o obecności i działaniu w życiu człowieka zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa oparte zostają także takie działania, których celem jest rozbudzanie w katechizowanych potrzeby zajmowania w życiu postaw, będących potwierdzeniem wyznawanej przez nich wiary.

Podsumowując można powiedzieć, że katecheza eucharystyczna opiera się na stanowiącej centrum życia chrześcijańskiego Eucharystii wyrażającej teo- i chrystocentryczne ujmowanie katechetycznego przekazywania zbawczego orędzia. W katechezie eucharystycznej widoczne są trzy charakterystyczne wymiary: poznanie nauki Kościoła dotyczące Eucharystii, budzenie wiary w prawdziwą w niej obecność zbawiającego człowieka Chrystusa. Wreszcie dąży się do rozwijania w katechizowanych gotowości naśladowania Chrystusa przez przyłączenie się do Niego oraz dzielenie się z innymi doświadczaną miłością Boga, której Jezus jest przekazicielem i pośrednikiem.

Wobec powyższych wyjaśnień stoimy przed pytaniem o to, w jaki sposób przedstawione wyżej założenia możliwie w pełni realizować w praktyce katechetycznej? Należy też odpowiedzieć sobie na pytanie o wymiar katechezy, w jaki wprowadzamy katechizowanych pamiętając przy tym, że jesteśmy w całej działalności katechetycznej przedstawicielami Kościoła i naszym obowiązkiem jest przybliżać wiarę wyznawaną przez Kościół, a nie własne o niej wyobrażenia. Innym pytaniem, które mamy sobie stawiać, to pytanie o to, czy w działalności katechetycznej dość uwagi poświęcamy wszystkim trzem wymiarom katechezy: pouczaniu, wtajemniczaniu i wychowaniu w duchu wiary? Wreszcie należy zastanowić się, czy przypadkowo - wbrew własnym przekonaniom - najmniej uwagi nie poświęcamy poprawnie rozumianemu wymiarowi nauczania kościelnego o tajemnicy Eucharystii. Chodzi tu przede o poprawne wypełnianie katechetycznej funkcji nauczania, a więc tego wszystkiego, co może eliminować ignorancję religijną, z którą dość powszechnie się spotykamy u wierzących. Wypełnianie tej funkcji katechezy łączę z potrzebą umiejętnego korzystania z podręczników do nauczania religii. One zawierają niezbędne treści do prowadzenia przez katechizowanych refleksji nad poznawaną, przyjmowaną i wyznawaną przez siebie wiarą. Tymczasem, w wielu przypadkach, najczęściej w gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych można napotkać sytuacje lekceważenia rangi, jaką może spełnić w edukacji religijnej podręcznik.

Untitled Document
CZĘŚĆ I
URZĘDOWO-INFORMACYJNA

Akta Stolicy Apostolskiej

Akta konferencji Episkopatu Polski

Akta Biskupa Tarnowskiego

Dekret

Z życia diecezji

Godności - zwolnienia - nominacje - inne

CZĘŚĆ II
FORMACYJNO-PASTORALNA

Opracowania