Historia kościoła parafialnego w Grybowie i uroczystość  podniesienia go do godności bazyliki mniejszej  

Grybów jest niewielkim, położonym między Nowym Sączem, Krynicą i Gorlicami malowniczym miastem, które dzisiaj liczy ok. 6 tys. mieszkańców. Jego długa historia sięga 1340 roku, kiedy to król Kazimierz Wielki lokuje miasto, uposażając również rzymskokatolicką parafię pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i wznosząc pierwszy, drewniany kościół. Prawdopodobnie na początku XV wieku powstał tu już kościół murowany, o którym w swoich kronikach wspomina Jan Długosz. Kościół ten przetrwał do końca XIX wieku mimo wielu zawieruch dziejowych, lecz jego stan techniczny był coraz gorszy. Dlatego pod koniec XIX stulecia Rada Miasta Grybowa wraz z ówczesnym proboszczem, ks. Leonem Tarsińskim, podjęła decyzję o wyburzeniu starej świątyni i zbudowaniu na jej miejscu nowego, większego, bardzo okazałego kościoła. Wykonania projektu podjął się warszawski architekt Józef Pius Dziekoński, dziekan wydziału architektury Politechniki Warszawskiej.

W roku 1909, mimo bardzo trudnych czasów i biedy, przystąpiono do budowy świątyni, która dzięki wielkiemu zaangażowaniu parafian postępowała szybko. W 1914 roku kościół był prawie gotowy, ale wybuch I wojny światowej spowolnił tempo prac. Nowa świątynia została jednak konsekrowana 18 czerwca 1921 roku przez abp. Leona Wałęgę. Dalszych prac wykończeniowych, wyposażania i upiększania, a także odbudowy świątyni po zniszczeniach, jakie przyniosła II wojna światowa, podjął się kolejny proboszcz – ksiądz prałat Jan Solak. Pomagał mu w tym dziele znany architekt warszawski, Zdzisław Mączeński. Wielką troską o świątynię, a zwłaszcza o jej otoczenie, wykazał się także następca ks. Solaka, ksiądz prałat Adam Kaźmierczyk. W latach 2006-2011 staraniem obecnego proboszcza, ks. Ryszarda  Soroty, i wielką ofiarnością ponad 9 tys. parafian przeprowadzony został gruntowny remont zabytkowego kościoła, w tym renowacja, uzupełnienie  i ujednolicenie wyposażenia oraz odpowiednie zagospodarowanie otoczenia. Współpracownikiem w tym wielkim dziele był m.in. sądecki konserwator dzieł sztuki, mgr Józef Stec. Wtedy też przeprowadzono renowację i rozbudowę zaplecza duszpasterskiego oraz, we współpracy z władzami miasta, zbudowano obszerny parking. Gruntownej renowacji został w tym czasie poddany także budynek starej plebanii z 1699 roku, gdzie swoją siedzibę znajduje dosyć bogate w cenne eksponaty muzeum parafialne i biblioteka.

Sam kościół, dziś już bazylika, zbudowany jest w stylu neogotyckim, na planie krzyża łacińskiego, z wysoką na 70 m wieżą z dzwonami, zwieńczoną złotą koroną. Strzelistości i lekkości monumentalnej świątyni dodaje jej usytuowanie na wysokiej skarpie, wzmocnionej potężnym murem kamiennym, oraz wielka ilość ogromnych okien podzielonych wapiennymi maswerkami, finezyjnie zwieńczonych neogotyckimi wzorami. W mur kościelny wpisana jest jaśniejąca bielą ścian, osiemnastowieczna grobowa kaplica Męki Pańskiej, która po remoncie i doposażeniu pełni rolę domu przedpogrzebowego.

Sklepienie nad całą świątynią wsparte jest na ponad 30 wielobocznych filarach. Większość z nich wbudowana jest w ściany, a 8 podtrzymuje zawieszone na wysokości 22 m przepiękne kryształowe sklepienie. Potężne kolumny dzielą równocześnie całe wnętrze na trzy przestronne nawy. Na filarach nawy głównej znajdują się osiemnastowieczne, naturalnej wielkości barokowe figury dwunastu apostołów. Obszerne, mierzące ok. 1,2 tys. m2 wnętrze wypełnia duża ilość dębowych ławek, w których w sumie jednorazowo może zasiąść ok. 800 osób. Pod ścianami usytuowanych jest 9 konfesjonałów, w tym 1 dla osób niedosłyszących. W centralnej części prezbiterium, w której znajduje się aż 60 sedilii, umieszczona została szesnastowieczna, bardzo cenna scena ukrzyżowania, w tle której widnieje panorama Jerozolimy. Boczne ściany zdobią wielkie obrazy apostołów, a powyżej nich znajdują się barokowe rzeźby przedstawiające scenę przemienienia Pańskiego. Wielkie okna w prezbiterium i kaplicach bocznych wypełnione są figuralnymi witrażami, które pochodzą w większości z końca lat sześćdziesiątych XX wieku. Po prawej stronie, patrząc od prezbiterium, usytuowany jest ołtarz Matki Bożej Grybowskiej z cudownym, pochodzącym  z końca XVI wieku, łaskami słynącym obrazem, obok którego można zobaczyć liczne wota, będące widzialnymi dowodami uzyskanych łask. W 1974 roku bp Jerzy Ablewicz ustanowił w Grybowie na prośbę ks. Każmierczyka maryjne sanktuarium diecezjalne, właśnie ze względu na obraz Matki Bożej Przedziwnej i kult maryjny wiernych całego regionu. Po przeciwnej stronie znajduje się ołtarz wieczystej adoracji Najświętszego Sakramentu, ustanowionej w tym miejscu w 2010 roku przez bp. Wiktora Skworca. W bocznej kaplicy zachwyca blaskiem złota i finezyjnością rzeźb neogotycki ołtarz Zwiastowania NMP, ufundowany w 1913 roku przez Cech Rzeźników.  W roku 2011 z inicjatywy bp. Wiktora Skworca rozpoczęły się starania  o nadanie przez Stolicę Apostolską kościołowi grybowskiemu tytułu bazyliki mniejszej. Prośba ta została pozytywnie rozpatrzona i dnia 13 października 2012 roku papież Benedykt XVI poprzez watykańską Kongregację  ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów wydał odpowiedni dekret.

Sama uroczystość proklamacji tytułu została zaplanowana na dzień  20 kwietnia 2013 roku. Po wielu przygotowaniach organizacyjnych, materialnych i duchowych Grybów w tym właśnie dniu stał się świadkiem podniosłego religijnego i historycznego dla miasta i regionu wydarzenia.  Od rana do odświętnie udekorowanego miasta zaczęli ściągać pielgrzymi  z samego Grybowa, z całej gminy, z Polski i z zagranicy, zwłaszcza z Ukrainy, Słowacji i Węgier, gdzie znajdują się miasta partnerskie. Niewątpliwie rangę uroczystości podkreślał główny celebrans, nuncjusz apostolski w Polsce, abp Celestino Migliore. Dostojnemu gościowi towarzyszyli wszyscy biskupi tarnowscy – na czele z biskupem diecezjalnym, Andrzejem Jeżem. Mszę św. koncelebrowało ponad 160 zaproszonych kapłanów, obecni byli także diakoni i klerycy WSD w Tarnowie. Wśród gości trudno było nie zauważyć kilkudziesięciu sióstr zakonnych związanych na różne sposoby  z parafią grybowską. Oczywiście, jak zawsze przy tak podniosłych uroczystościach, obecni byli przedstawiciele władz, parlamentarzyści i inni oficjalni goście. Wydarzeniu cały czas z życzliwością przyglądały się media. Były więc: TV Trwam i Radio Maryja, TV Gorlice i RDN Małopolska, „Gość Niedzielny” i „Sądeczanin”, „Gazeta Krakowska” i inne. Najważniejsze jednak, że oprócz pielgrzymów przybyła na uroczystość wielka rzesza grybowskich parafian, wypełniając nie tylko obszerną bazylikę, ale także zajmując prawie całą płytę odpowiednie nagłośnionego i wyposażonego w telebim i ławki rynku. Szczególnie okazale wyglądała procesja, która wyruszyła z Centrum Duszpasterskiego o godzinie 10.50. Oprócz wspomnianej wielkiej liczby kapłanów współtworzyły ją grupy ministrantów, lektorów, DSM-u harcerzy i 25 pocztów sztandarowych z całej gminy. Procesji towarzyszyła orkiestra dęta, a liturgię uroczystej Mszy św. ubogacał połączony, ponadosiemdziesięcioosobowy chór mieszany grybowskiej bazyliki. Zgodnie z przepisami liturgicznymi na początku, po słowach powitania wygłoszonych przez gospodarza uroczystości – ks. bp. Andrzeja Jeża, kanclerz kurii diecezjalnej odczytał dekret watykańskiej kongregacji o podniesieniu miejscowego kościoła do godności bazyliki mniejszej. Odpowiedzią na usłyszane słowa były najpierw gromkie oklaski zgromadzonego ludu, a potem radosny śpiew hymnu Chwała na wysokości Bogu. Po uroczyście proklamowanej Ewangelii o cudzie w Kanie Galilejskiej, ksiądz arcybiskup nuncjusz wygłosił w języku polskim kazanie, podkreślając w nim rolę bazyliki dla duchowego życia parafii i regionu. Kaznodzieja wielokrotnie wyrażał też wielką radość z powodu obecności na uroczystości wielkiej liczby dzieci i młodzieży oraz całych rodzin. Odpowiedzią na usłyszane słowo było śpiewane wyznanie wiary i modlitwa powszechna. Liturgię Eucharystii rozpoczęła procesja z darami przeznaczonymi dla bazyliki, gości, na misje  i inne cele. Bardzo wielu wiernych przystąpiło podczas Mszy św. do Komunii Świętej. Było to m.in. owocem przeżytej wcześniej renowacji misji  w parafii, ale także posługi wielu kapłanów w konfesjonale przed uroczystością i w jej trakcie. Po Komunii Świętej pod przewodnictwem chóru bazylikowego wszyscy uwielbili Boga dziękczynnym Te Deum. Na zakończenie liturgii słowa podziękowania wygłosił proboszcz parafii i kustosz bazyliki i sanktuarium, ks. mgr Ryszard Sorota. Po pasterskim błogosławieństwa procesja liturgiczna ruszyła w drogę powrotną, zatrzymując się przed głównymi drzwiami świątyni, gdzie dokonano odsłonięcia i poświęcenia pamiątkowych tablic. Warto dodać, że zgromadzeni wierni – zarówno w drodze do kościoła, jak i z powrotem – radośnie, owacjami i śpiewem pozdrawiali przybyłych gości. Po posiłku na plebanii i w Centrum Duszpasterskim goście zostali obdarowani upominkami, szczególnie okolicznościowym albumem przygotowanym na tę okazję i pamiątkowym medalem.

Już kilka godzi poźniej drogą telefoniczną elektroniczną, a później także pocztą, zaczęły napływać do parafii wyrazy uznania i wdzięczności za niezwykłe przeżycia duchowe, jakie stały się udziałem pielgrzymów w tym niezwykłym dniu w Grybowie. Upamiętnieniem tych wydarzeń, oprócz wspomnień, są filmy, zdjęcia, a także obszerny album zawierający fotograficzny zapis uroczystości.

Na koniec wszystkich serdecznie zapraszamy do nawiedzania otwartej cały dzień nowej bazyliki i modlitwy przed łaskami słynącym obrazem Matki Bożej Przedziwnej, Grybowskiej Pani. 

Ks. Ryszard Sorota
Proboszcz parafii w Grybowie



SPIS TREŚCI

CZĘŚĆ I: URZĘDOWO-INFORMACYJNA

Akta Stolicy Apostolskiej

Akta Konferencji Episkopatu Polski

Akta Biskupa Tarnowskiego

Homilie

Komunikaty

Dekrety

Z życia diecezji

Kalendarium: kwiecień – czerwiec 2013

Jubileusz 25-lecia kapłaństwa biskupa tarnowskiego Andrzeja Jeża

Odznaczenia – zwolnienia – nominacje

Zmarli kapłani